|
تیل تکن
تیل تکن یا تل تکن از دو واژه تیل به معنی نهال و تکن به معنی تکاندن یا ریختن برگ بوجود آمده و یکی از مراسمات به جای مانده از عهد کهن این دیار می باشد که در اواسط فصل پاییز تاریخ شمسی (فصول در طرهان یک ماه زود تر شروع می شوند) یعنی حدود اوایل آبان ماه - زمانی که اولین برگها می ریزند اجرا می شود . ۱- مردم بر سر مزار درگذشته گان خود می روند و برای انها از خداوند طلب مغفرت می نمایند . ۲- با پراکنده شدن قاصدک ها که نشان از فرا رسیدن فصل سرما است مردم آذوقه و وسایل گرمایشی آماده می کنند .۳ - در قدیم که یک جا نشین نبودند و امکانات امروزی وجود نداشته از مکانهای سرد به مکانهای گرم حرکت می کردند .
+ نوشته شده در دوشنبه هشتم مهر ۱۳۹۲ساعت 20:14 توسط م ط
|
زیارتگاه های طرهان ۱- امامزاده محمد (ع) معروف به شاهزاده محمد در ۶۰ کیلومتری غرب کوهدشت در حاشیه رودخانه سیمره مرز هلیلان ایلام قرار دارد . مردم این دیار ایشان را برادر امام رضا (ع) می شناسند . اما طبق شجره نامه منتشره در حرم بعد از ۴ نسل به امام سجاد (ع) می رسد . مردم این دیار ایشان را قاضي الحاجات می دانند و برای رفع كدورتها و رفع حاجات به زیارت می روند . زمانیکه اختلاف خونین در بین طایفه و یا خانواده ای می افتد برای حل مسئله به حرم می روند و در پيشگاه روح مطر ايشان براي همديگر دل را پاك و قضيه را فيصل مي دهند . به اين خاطر اين امامزاده به خون فک کن طرهان یا هلیلان معروف می باشد. اهالی استانهای لرستان - ایلام - کرمانشاه - همدان - خوزستان و ... مرید و زوار حرم ایشان می باشند . نمایی از گنبد شاهزاده محمد(ع) طرهان
منظره ای از فضای درب گنبد شاهزاده محمد (س) مشرف به دشت هلیلان
-۲ سید ابوالوفا معروف به بلفا حرم مطهرش در ۲۵ کیلومتری غرب کوهدشت می باشد . نسل ایشان طبق شجره نامه موجود در حرم به امام سجاد(ع) می رسد . این سید بزرگوار به پیر زنده معروف و صاحب معجزه می باشد . زواري كه مشكل خاص و حل نشدني دارند براي رفع و برآوردن حاجات و گشودن گره اي از مشكلات خود حدود 4 كيلومتر فرعي جاده با پاي برهنه به زيارت مي روند . ۳- سید سهل الدین معروف به سهل نادان از نوجوانان نسل امامزادگان می باشد که در حواشی سمت راست دره طویلکش جاده كوهدشت به پلدختر آرامیده است . مردم برای دوری فرزندان خود از هر گزندی به زیارت مرقد ایشان می روند. ۴- بابا زید از پیر های دورههاي اول اسلام می باشد و در کنار رود خانه کشکان در سه راهی کوهدشت - خرم آباد - پلدختر آرامیده است . ۵- بابا حبیب در منطقه بین طایفه عبدولی و رومشکان است. در حوالی مرقد بابا حبیب قوای دولتی رژیم پهلوی با قوای عشایر درگیر شدند . ۶- عالی گیژان در انتهای منطقه رومشکان به پلدختر است مردم برای ریختن زگیل و مشکلات پوستی به آنجا می روند .
۷- پیر مکائیل رودبار که احتمال دارد به علت آب گرفتگی سد سیمره مرقد زیر آب رود . ۸- عالی دیه در اولاد قباد . اماکن مقدس طرهان : ۱- درخت سبز امام رضا (ع) واقع در سرطرهان مشرف به رودخانه سیمره. ۲- تکیه زرون معروف به ذالنور در روستای سرکوه زرون همیان - اعتقاد براین است که زرون زمانی در این مکان به دنیا آمده ولی قبر او در کرکوک عراق می باشد . ۳- ذوالفقار علی (ع) در روستای پای آستان - اعتقاد بر این است که صخره سنگ بزرگی که دو نیم شده حضرت علی (ع) با ذوالفقار آن را دو نیم کرده است . ۴- آستان زری از پیران قدیم در روسایی به همین نام (پای آستان). ۵- شاه محمد کوچکینه (سنگی) معروف به شاممه کوچکینه در روستای آزادبخت کوهدشت . مردم چند قلوه سنگ صاف موجود در جایگاه روی هم قرار می دادند اگر سنگ ها یک چرخ می زد می گفتند که مراد حاصل شده و اگر قلوه سنگها فرو می ریختند مراد حاصل نمی شد . 6-وجاق جانعالی واقع در قبرستان قدیمی گاومیش کشته کوشکی سرطرهان - یک اجاقی به طول و عرض حدود یک متر و به ارتفاع حدود ۲۵ سانتیمتر مربوط به جانعالی از بزرگان طایفه کوشکی که اهل سخاوت بوده به جای مانده که مردم اعتقاد دارند اگر بچه ای دیر زبان باز کرد در آن اجاق بیندازی زود زبان باز می کند . 7- داويْرَشْ (داود رشيد) در7 كيلومتري شمال – شرق كوهدشت. 8- پنجه علي در قرعليوند. ۹- بلوران در بلندی کوه بلوران.
برچسبها: زیارتگاهها و اماکن مقدس طرهان
+ نوشته شده در چهارشنبه سوم مهر ۱۳۹۲ساعت 23:19 توسط م ط
|
آدینه وند ها طایفه ای لک تبار مقیم طرهان می باشند که در شش نقطه : ۱- گراب ۲-دم روستان ۲- یاری بگ (باباگردعلی)۴- پشت تنگ سیاب۵ -اولاي نقي آباد ۶- زیر تنگ سیاب سکونت دارند . ساکنین زیر تنگ سیاب از نظر تقسیمات کشوری جدید جز بخش کونانی هستند . بعضي از اهل تحقيق رئيسوند ها را جز اين طايفه به حساب مي آورند .
خانوارهايي در بين طوايف ديگر منطقه پراكنده اند از جمله گولابي هاي كوشكي . اين طايفه از نظر جغرافيايي از غرب به منطقه كوشكي از جنوب شرق به خياران كوناني از شمال شرقي به گراوند هاي كلسرخ از شمال به بلوران منتهي مي شود . از ویژگی های این طایفه کار و تلاش است. شغل آنها کشاورزی ، دامداری و تا حدودي هم باغداري مي باشد . انار زير تنگ سياب از مرغوب ترين نوع انارهاي دنيا مي باشد .كه گاهاً در بازارهاي كشورهاي خارجي به فروش مي رسد. از بزرگان اهل دين و مسئله مي توان شيخ صيدنظر علي پور از پشت تنگ و آيت الله محمد رضا قبادي آدينه وند (استاد نحوي ) از زير تنگ و از شاعران کهنه کار خنجر بگ مي توان نام برد . از نظر مذهبي كلاً مسلمان و شيعه مي باشند . اردوگاه نيروهاي پهلوي كه به تعقيب عشاير به فرماندهي امير اعظم علي محمد خان غضنفري پسر نظر علي خان آمده بودند در حوالي دم روستان بوده است. در جنگ تحميلي حضور فعالي داشتند و شهدايي هم تقديم اسلام و ايران نموده اند . مركز آنها كه گراب مي باشد دو چشمه گوگردي دارد كه براي امراض پوستي مناسب است و بعد از انقلاب به شهر تبديل شد و توسط هواپيماهاي عراقي مورد حمله و بمباران شد و چندين نفر هم شهيد شدند . برچسبها: آدینه وند های طرهان
+ نوشته شده در سه شنبه هشتم مرداد ۱۳۹۲ساعت 9:50 توسط م ط
|
نان اول بهار
با توجه به شرايط آب و هوايي در طرهان فصول يك ماه زودتر شروع مي شوند ، در اوايل اسفند كه اول بهار محسوب مي شود اعضاي خانواده گرد هم جمع مي شوند و نان كلفتي به نام كُليْرَهْ درست مي كنند و در ميان نان يك مهره آبي رنگ مي اندازند . بعد از پخت ،نان را در بين اعضا خانواده تقسيم مي كنند هر كسي كه مهره به او برسد تا سال آينده عزيز خانواده محسوب مي شود . طلب باران در سالهايي كه بارندگي كم است و يا در پاييز دير باران مي آيد به سه صورت طلب باران مي نمايتد. الف : يك نفر فقير يا عيال دار و يا بيوه بي سرپرست مشكي پر از آب مي كند و به درب خانها مي رود و با پاشيدن آب از خدا طلب باران مي نمايد و در عوض صاحب خانه نيز كمكي در حد توان به او مي كند . ب: هر سالي كه كم بارش است زنان يك محله يا روستا به صورت مشورتي و با آمادگي كامل به روستاي ديگر يورش مي برند و گاو هاي آنها را مي ربايند . مردها حق دخالت ندارند و وظيفه زنهاي روستا است كه دفاع نمايند و نگذارند گاوها را ببرند و در عين حال بين زنهاي دو طايفه و يا روستا درگيري فيزيكي بوجود مي آيد . درگيري تا زماني كه يكي از زنها خون آلود نشود ادامه مي يابد . به اين نوع طلب باران گاه رووا مي گويند(ربايش گاوها). برچسبها: طلب باران
+ نوشته شده در پنجشنبه دوم خرداد ۱۳۹۲ساعت 4:12 توسط م ط
|
در این دیار پاک مردم علاوه بر شغل های ماشینی امروزی دو شغل کشاورزی و دامداری را از نیاکان خود به ارث برده اند . گندم و جو ، عدس و نخود به صورت ديم كاشته مي شود . شغل پر زحمت ولي در عين حال حلال و با بركت دامداري را نيز در اين منطقه با توجه به مراتع فراوان صورت مي گيرد . در نيمه دوم فروردين ماه به محل چراي دامها در زير سياه چادرها ( داوار) مهاجرت مي نمايند و تا زمان برداشت كشاورزي بر نمي گردند . در اوايل آبان ماه نيز دو باره كوچ مي نمايند و تا بارش اولين برف در محلي به نام زمگه مي مانند .
معمولا تاريخ فصلها با توجه به شرايط آب و هوايي يك ماه زودتر شروع مي شود . دوسياكَمْ بارْ كِرْدِنَهْ ، كَسْ نِيْ دِهْ جاشُونْ ميا رُوِمْ زاريْ بَكِمْ دُو مالْگياشُونْ دوستانم كوچ كرده اند ، كسي نيست در جايشان ميخواهم بروم زاري كنم ، در منازلشان (منازلشان خاليشان)
+ نوشته شده در پنجشنبه دوم خرداد ۱۳۹۲ساعت 3:53 توسط م ط
|
مرکز طرهان قدیم : پاي آستان محل حكومت نظر علي خان غضنفري معروف به امير اشرف داراي قلعه اي وسيع كه هنوز آثار آن باقي است چندين چشمه با آبهاي بسيار شيرين و گوارا در ان جاري است. درگيري درويشكه عباسي با نظر علي خان غضنفري باعث شد كه (نظه) غضنفري قلعه را تخليه و دشت كوهدشت را به عنوان مركز حكومتي خود انتخاب نمايد.از آن واقعه به بعد دشت کوهدشت به عنوان مرکز شهرستان کوهدشت (طرهان) انتخاب شد . مرکز بخش طرهان کنونی شهر گراب است : گراب به دو معني است. الف : گَر تپه بدون گياه وعلف و درخت . ب : گراب به معناي آب داراي املاح معدني و گوگردي كه براي امراض پوستي مناسب است .
(شهرگراب كه مورد نظر است(مركز بخش طرهان) هر دو معني را در بر مي گيرد . هم داراي چشمه اي است كه از زير تپه اي بدون درخت و گياه مي جوشد و هم آب چشمه داراي املاح گوگردي است.)
+ نوشته شده در یکشنبه بیست و نهم اردیبهشت ۱۳۹۲ساعت 10:37 توسط م ط
|
در طرهان گراوند ها به دو گروه حسکه و عباس تقسیم می شوند . حسکه از اجداد محمدیهای سرطرهان و عباس از اجداد عباسی های کوهدشت فعلی می باشند . حسکه و عباس از یک نسل هستند و لی به علت اختلافات محلی طرفداران محمدی ها در قبله- زوله- وزم - کول بادام- سیاه پله - وزکور و به مرکزیت سرطرهان سکنی می گزینند و طرفداران عباسی ها در کلسرخ - توه خشکه - میشنان - فرخ آباد - هفت چشمه به مرکزیت گل گل سکنی می گزینند .
برچسبها: گراوند های طرهان
+ نوشته شده در سه شنبه بیست و چهارم اردیبهشت ۱۳۹۲ساعت 1:0 توسط م ط
|
بسمه تعالی
چگنی کلمه ای است لری اصیل . هر چه در معناهایی که کرده اند اشاره ای به آن نشده .معنی واقعی چگنی از دو واژه چَن به فتح ک و گِن به کسر گ که چَن به معنی چند که همان چند فارسی است و گِن به معنی بلندی بزرگ و سنگین است . مانند کوههای ( گنهای ) یافته و اسپی کوه و ... . که روی هم چنگنی که کم کم چِگِنِی شده . با توجه به هم مرزی چگنی و طرهان تعدادی از چگنی ها در طرهان سکنی گزیده اند. 1- حیدری ها در چقاپیت وسطی منطقه کوشکی با شهرت کوشکی 2- سبزواری های چگنی در چاه دراز چقاپیت کوشکی و چقاپیت جانباز 3- در قرعلیوند باشهرت نوری پور 4- در پشت تنگ طرهان با شهرت عالی پور 5 -سه گروه مجزا در مرکز شهر کوهدشت با شهرت امرایی ، عباسی چگنی و ایمانی چگنی . عده ای از حیدری ها در مرکز شهر ایلام و عده ای در بیژنوند و شیروان چرداول استان ایلام زندگی می کنند.
تُیْخان تیمور خان معروف به تُیْخان یا تُیخِن و یا تیغن یکی از حکمرانان محلی غرب لرستان بوده که در عهد صفویه می زیسته است . در چندین نقطه حکمرانی می نموده است 1- قلعه فلک الافلاک خرم آباد 2- دم یافته – سراب دوره 3- قلعه چقاپیت در منطقه کوشکی سرطرهان از توابع شهرستان کوهدشت 4- قلعه تیخان یا تپه طرهان واقع در دره شهر . اصل و نسب او از میرزاوند های چگنی می باشد . و بعضی او را از مهاجرین اهالی زرین آباد دهلران می دانند که به اولاد احمد بگ معروف هستند . ولی چیزی که مشهود است میرزاوند می باشد . به علت گرایش داشتن ایشان به مذهب شیعه مورد لطف دولت مرکزی صفویه قرار دارد ولی به علت شورش هایی که در مرزهای ایران و عثمانی رخ می دهد با حکومت محلی پشت کوه در برابر دشمنان (عثمانی) همدستی می کند و در همان جنگ کشته می شود . به علت نفوذ زیاد و داشتن شجاعت و عدالت در میان مردم مورد ستایش بوده است .و با داشتن برادران زیاد یوم الاقضا ( روز واقعه ) می شود .که اکنون به عنوان ضرب المثلی در لزستان مشهور شده است .(اگر اتفاق خاص و یا محال و تقریباً نشدنی رخ دهد از این ضرب المثل استفاده می شود . ( مُوْ وِهْ رُوزی کِه تُیْخانْ کُشِسَهْ ) . ( می شود به روزی که تیخان کشته شد). از اولاد تیخان کرم بوده که فرزند او ساعد بگ میرزاوند چگنی از طایفه حیدر ی های سراب کی دم یافته است که در زمان نادر شاه افشار از فرماندهان جنگی فتح قندهار افغانستان و از همرزمان کریم خان زند بوده است . از دیگر همرزمان ایشان در آن فتح محمد زمان کونانی و چراغ خان اولادقباد بوده اند که بعد از فتح زمینهای کشاورزی مستعدی در منطقه خود به آنها اهدا می شود . از اولادهای ساعد بگ چگنی کرم و از فرزندان کرم حیدر بوده که به علت نسبتی که با خوانین کوشکی ها (بیگ محمد احمدی) دارد در منطقه کوشکی در حوالی قلعه قدیمی چقاپیت باقی می مانند که به هوز حیدر با شهرت کوشکی معروف هستند و ارادت خاص و ویژه به امام علی و امام حسین (ع) دارند و اکثر بزرگان آنها مرقد مطهر آن امام آزاده را زیارت نموده اند . عده ای دیگر از پسر عموهای آنها در روستاهای بیژانوند (روستای محمد رحیم )که به هوز حاجی معروف می باشند و عده ای دیگر در انتهای منطقه شیروان و چرداول ایلام با عنوان چگنی ها و تعدادی از آنها با شهرت حیدری و عده ای دیگر که هم پسر عمو و هم دایی های حیدر هستند در دربار والی پشت کوه به کتابت مشغول بوده اند و اکنون در شهر کنونی ایلام با شهرت میرزایی باقی می مانند . و عده ای دیگر از آنها نیز در روستای قرعلیوند کوهدشت که به هوز مرتضی معروف می باشند زندگی می کنند . تپة تیخان ( تیغن ) یا تپه طرهان / طرحان تپة باستانی تیخان و یا تیغن که دو طبقه آن کاملاً مشهود است به تپه طرهان / طرحان نیز مشهور است در شمال شرق دره شهر و به فاصلة دو کیلومتری رودخانة سیمره ، در میان اراضی کشاورزی روستای جمشید آباد واقع شده است . و سفال های به دست آمده در طبقه اول از نوع نخودی و آجری اند . نمونه هایی از سفال ، تیغه های سنگ چخماق، قطعات سنگ سه گوش به رنگ سبز نیز یافت شده است .
برچسبها: چگنی های طرهان
+ نوشته شده در سه شنبه بیست و نهم اسفند ۱۳۹۱ساعت 3:57 توسط م ط
|
طوايف و جمعيت طرهان : طرهان قديم ( از كشكان تا سيمره و از دلفان تا دره شهر) داراي حدود 32 طايفه و چند خورده طايفه شامل : (1-آدينه وند 2- آزادبخت 3- ايتيوند 4- اولادقباد 5- امرايي 6 - بازوند 7- پادروند 8- چهار قلعه 9- خوشناموند 10- دراويش كه خود دو گروه هستند الف : دراويش بلوران و دراويش داود رشيد ، ميشنان و رود بار 11 - رومياني 12 - ريكا 13- رئيسوند 14- رشنو 15- زالي 16- زيو دار 17- سادات كه خود 5 گروه هستند( سادات درب گنبد – سادات كره لان – سادات ابوالوفا – سادات زرون – سادات آتش بگي ) 18- سوري 19- شيراوند 20- شاهيوند 21- ضروني 22- طولابي 23- عبدولي 24- قرعليوند 25- كوشكي 26 - كوناني 27- كاكاوند 28 - گراوند ۲۹- گرمه اي ۳۰- ميربگ 3۱ - مهكي 3۲- نورعالي ۳۳- خليفه (جز ايتيوند مي باشند). ۳۴- (تعدادی آهنگر نیز ذر سطح منطقه پراکنده اند).( عده ای نیز از لوطي ها و كوليها زندگی می کنند ). توضیح اینکه :طوایفی که نشانه دار شده اند به زبان لری و مابقی به زبان لکی صحبت می کنند . جمعيت شهرستان کوهدشت(طرهان قدیم) بالغ بر 210 هزار نفر و وسعتي در حدود 3904 كيلومتر مربع است كه 190 هزار هكتار زمين كشاورزي كه 170هزار ديم و 20هزار هكتار آبي است .
منظره اي از دره ميرملاس مشرف به دشت كوهدشت
منظره ای از دره رودبار
تصویر تنگ سازبن آخرین نقطه طرهان منتهی به شیروان و چرداول استان ایلام
برچسبها: طوایف و جمعیت طرهان
+ نوشته شده در دوشنبه یازدهم دی ۱۳۹۱ساعت 0:39 توسط م ط
|
داروهاي گياهي در طرهان : بوي عطر گلهاي و گیاهان طبیعی همچون چوير ، برنداس ، گل اسپي ...... و ساير گياهان دارويي بي نظير كه خاص و بومي منطقه است جولانگاهي از شاهكارهاي وصف ناپذير طبيعت اين ديار است كه انسان را از داروهاي سمي امروزي بي نياز گردانيده و همچون كلك خيال انگيز روح هر انساني را به كاوش وا مي دارد .
+ نوشته شده در دوشنبه یازدهم دی ۱۳۹۱ساعت 0:27 توسط م ط
|
|
|
